Katakumby Odeskie to opuszczone podziemne kamieniołomy  które powstały w celu eksploatacji kamienia na potrzeby budowy miasta. 

Plotka głosi, że pod każdym domem Odessy  (Opera nie jest wyjątkiem) znajduje się tajny szyb  prowadzący do  katakumb, te z kolei  mają kilkanaście tajnych korytarzy kończących się nad brzegiem morza, a ilość ukrytych w nich skarbów jest nie do policzenia. Szacuje się że łączna długość Odeskich katakumb to 2,5 tysiąca kilometrów, czyli są największym podziemnym labiryntem  wykonanym przez człowieka bez użycia maszyn w historii ludzkości !!!!! Wymiary wyrobisk są stosunkowo niewielkie, wysokość 1,5-3,5 m, szerokość 2,0-4,5 m, czasem zdarzają się większe wyrobiska - do 5 m wysokości i do 6 m szerokości. Głębokość korytarzy  w niektórych miejscach sięga 45 m. Temperatura powietrza pod ziemią przez cały rok jest stała i wynosi  +14 C. Jest to całe podziemne miasto, składające się z alei, ulic, , ślepych zaułków i placów.

Prawie wszystkie domy w starej Odessie zostały zbudowane z wapienia muszlowego którego złożaznajdują się pod miastem . łatwość obróbki kamienia (bloki były odpiłowane od podłoża lub ścian wyrobiska ), niskie koszty transportu (był na miejscu w pełni tego słowa znaczeniu) oraz olbrzymie zapotrzebowanie na tani materiał budowlany spowodowało powstawanie ogromnego chaotycznego labiryntu kopalń .

Z biegiem czasu katakumby zaczęły służyć jako schronienie dla przemytników i przestępców, bandytów i bezdomnych. Specjalne akcje  przeprowadzane przez policję, a potem przez Czeka zwykle kończyły się niczym: dla świata przestępczego katakumby były domem. Zwykły człowiek, pozostawiony tam bez światła, jest skazany na śmierć. Bez znajomości labiryntów wydostanie się z nich jest prawie niemożliwe .Katakumby też służyły jako tymczasowe więzienie dla porwanych Odessitek,  które następnie przemycano do domów rozrywki w Turcji i Grecji. Niewłaściwa i rabunkowa eksploatacja kopalń powodowała też inne niebezpieczeństwa naruszenie naturalnego obiegu wód gruntowych oraz zapadanie lub destabilizacje  budynków. Dlatego już   w latach 70  XIX wieku ustanowiono nadzór policyjny nad wyrobiskami górniczymi, oraz  zakaz wydobycia kamienia pod zabudowaniami miasta. W czasie II wojny światowej katakumby służyły jako kryjówki dla  oddziałów partyzanckich. Dziś katakumby wciąż skrywają wiele tajemnic i tylko nieliczne grupy entuzjastów uważnie przyglądają się temu zagubionemu światu. Obecnie dla chcących zapoznać się z podziemiami Odessy udostępniono trzy trasy wycieczkowe . Muzeum Katakumb Kantakuzen, Sekrety Podziemnej Odessy na ulicy  Gradonaczalnickoj , Muzeum Partyzanckiej Sławy pod wsią Nierubajskoje.